Poprzedni wpis
Przy odchowie cieląt najdroższy preparat nie zawsze daje najlepszy wynik, a najtańszy potrafi szybko wygenerować straty. Dlatego ranking preparatów mlekozastępczych warto traktować jako punkt wyjścia do oceny składu, sposobu przygotowania i dopasowania produktu do konkretnej grupy zwierząt. Liczy się nie etykieta ani sama cena za worek, lecz zdrowe cielę, stabilne pobranie paszy i przyrost, który broni się w kosztach.
Dobry preparat mlekozastępczy ma wspierać cielę od pierwszych dni po zakupie lub po odsadzeniu od mleka matki. Musi być dobrze rozpuszczalny, smakowity i bezpieczny dla jeszcze niedojrzałego układu pokarmowego. Równie ważne jest to, czy w gospodarstwie da się go konsekwentnie przygotowywać według zaleceń. Nawet najlepsza mieszanka nie spełni zadania, jeżeli raz podawana jest za zimna, a innym razem zbyt mocno stężona.
Nie ma jednego uczciwego rankingu, który pasuje do każdego gospodarstwa. Inny preparat może sprawdzić się u młodych cieląt ras mlecznych, a inny w odchowie cieląt mięsnych kupowanych do dalszego opasu. Znaczenie ma wiek, masa ciała, stan zdrowia po transporcie, warunki w budce lub cielętniku oraz jakość paszy stałej dostępnej od pierwszych dni.
W praktyce preparaty można oceniać w trzech grupach. Pierwszą stanowią produkty o wysokim udziale składników mlecznych, przeznaczone szczególnie dla najmłodszych i bardziej wrażliwych cieląt. Drugą są mieszanki uniwersalne, które przy prawidłowym żywieniu dobrze sprawdzają się w standardowym odchowie. Trzecią grupę tworzą preparaty bardziej ekonomiczne, często stosowane u starszych, stabilnych zdrowotnie zwierząt, które dobrze pobierają starter i wodę.
Taka kolejność nie oznacza, że każda mieszanka z trzeciej grupy jest słaba. Oznacza jedynie, że wymaga bardziej świadomego zastosowania. Oszczędność na kilogramie proszku może być rozsądna, jeśli cielę jest już przygotowane do pobierania paszy stałej. U cielęcia osłabionego, świeżo po transporcie lub bardzo młodego może natomiast przełożyć się na luźniejszy kał, niższe pobranie i wolniejszy start.
Pierwszym miejscem, które warto sprawdzić, jest deklaracja surowców i poziom składników pokarmowych. W preparatach dla najmłodszych cieląt szczególnie cenne są składniki pochodzenia mlecznego, ponieważ ich układ trawienny najlepiej radzi sobie z takim źródłem białka. Produkty oparte w większym stopniu na białkach roślinnych mogą być dobrym rozwiązaniem później, ale nie każdy z nich będzie odpowiedni na sam początek odchowu.
Nie trzeba oceniać produktu wyłącznie po jednym parametrze. Wysoki poziom białka nie gwarantuje dobrego efektu, jeśli jego jakość i strawność są słabe. Podobnie z tłuszczem – dostarcza energii potrzebnej do wzrostu i utrzymania temperatury ciała, ale nadmiar lub niewłaściwe przygotowanie mieszanki może obciążyć trawienie.
Przy porównaniu etykiet zwróć uwagę na zawartość białka, tłuszczu, włókna surowego, popiołu oraz na źródła surowców. Włókno na wysokim poziomie w preparacie dla bardzo młodych cieląt powinno skłonić do dokładniejszej oceny składu. Warto też sprawdzić, czy producent jasno podaje zalecane stężenie, temperaturę wody i liczbę odpajania. Czytelna instrukcja jest oznaką, że produkt ma być stosowany w konkretnym systemie, a nie „na oko”.
Porównywanie wyłącznie cen worków prowadzi do błędnych decyzji. Worki mogą mieć różną masę, a producenci zalecają inne ilości proszku na litr gotowego pójła. Dlatego koszt należy policzyć na litr przygotowanego preparatu oraz na dzień żywienia jednego cielęcia.
Przykład jest prosty: tańszy worek może wymagać większej dawki proszku, przez co przewaga cenowa znika. Z kolei preparat droższy w zakupie może być bardziej opłacalny, gdy cielęta dobrze go pobierają, utrzymują prawidłowy kał i szybciej przechodzą na starter. Najlepszy wynik ekonomiczny powstaje wtedy, gdy koszt pójła idzie w parze z przyrostem, niskim zużyciem leków i małą liczbą problemów zdrowotnych.
W gospodarstwie warto prowadzić prosty zapis: data przyjazdu cielęcia, masa lub obwód klatki piersiowej, rodzaj preparatu, dzienne pobranie, wygląd kału i ewentualne leczenie. Po kilku tygodniach takie notatki powiedzą więcej niż ogólny ranking z internetu. Pozwalają porównać realne wyniki w tych samych warunkach, na tej samej grupie zwierząt.
Część problemów przypisywanych preparatowi wynika z błędów przy odpajaniu. Proszek należy mieszać w wodzie o temperaturze zalecanej przez producenta. Zbyt chłodna woda utrudnia rozpuszczenie tłuszczu i tworzy grudki. Zbyt gorąca może pogarszać jakość części składników. Gotowe pójło powinno mieć temperaturę zbliżoną do temperatury ciała cielęcia.
Stężenie musi być stałe. Dosypywanie „od serca”, zmiana miarek albo dolewanie wody bez kontroli powodują, że cielę raz dostaje pójło zbyt słabe, a innym razem zbyt gęste. Układ pokarmowy młodego zwierzęcia źle znosi takie wahania. Jeśli zmieniasz preparat, zrób to stopniowo, przez kilka dni mieszając dotychczasowy produkt z nowym zgodnie z planem żywienia.
Czystość sprzętu jest równie ważna jak skład. Wiadra, smoczki i automaty odpajające trzeba dokładnie myć po użyciu. Osad mleczny staje się pożywką dla bakterii, a wtedy nawet dobrze dobrany preparat nie ochroni cieląt przed biegunką. Woda podawana osobno powinna być świeża i dostępna od pierwszych dni życia, ponieważ wspiera rozwój żwacza i pobranie paszy starterowej.
Cielę przywiezione do gospodarstwa wymaga szczególnej uwagi. Zmiana miejsca, transport, kontakt z nową grupą i inny rytm obsługi to obciążenie. W pierwszym okresie lepiej postawić na stabilność niż na gwałtowne szukanie oszczędności. Jeżeli znamy wcześniejszy sposób żywienia, bezpiecznie jest utrzymać go na początku lub przeprowadzić zmianę stopniowo.
Przy zakupie cieląt warto zapytać nie tylko o wiek, rasę i status zdrowotny, ale też o dotychczasowe żywienie. Informacja o rodzaju pójła, liczbie odpajań i pobraniu startera pomaga dobrze przygotować stanowisko przed przyjazdem zwierząt. W Euro Cielęta zwracamy uwagę na to, aby hodowca otrzymał nie tylko zdrowe cielęta, lecz także praktyczne wskazówki potrzebne do spokojnego rozpoczęcia odchowu.
Młodsze cielęta, szczególnie po wymagającym starcie, zwykle lepiej reagują na preparaty o bardziej mlecznym, łatwo strawnym składzie. U starszych sztuk, które pewnie jedzą starter i nie mają problemów trawiennych, można rozważyć wariant bardziej ekonomiczny. Decyzja powinna wynikać z kondycji stada, a nie z przyzwyczajenia do jednej marki.
Po zmianie preparatu przez kilka dni obserwuj cielęta częściej niż zwykle. Prawidłowy kał, apetyt, żywe zachowanie i chętne pobieranie pójła są dobrym sygnałem. Wodnista biegunka, osowiałość, wzdęty brzuch, niechęć do picia czy wyraźny spadek pobrania wymagają szybkiej reakcji.
Nie zakładaj od razu, że winny jest sam preparat. Sprawdź temperaturę pójła, dokładność dozowania, higienę sprzętu, dostęp do wody, przeciągi i zagęszczenie w kojcu. Jeżeli objawy utrzymują się lub dotyczą większej liczby cieląt, skontaktuj się z lekarzem weterynarii. U młodych zwierząt odwodnienie postępuje szybko, dlatego zwlekanie zwykle podnosi koszt problemu.
Najwyżej oceniany preparat mlekozastępczy to ten, który pasuje do wieku i kondycji cieląt, jest właściwie przygotowany oraz daje powtarzalne wyniki w Twoim gospodarstwie. Zamiast szukać jednego zwycięzcy dla wszystkich, porównaj dwa lub trzy produkty na podstawie składu, kosztu gotowego pójła i obserwacji zwierząt. Cielęta szybko pokażą, czy decyzja była dobra – pod warunkiem że dasz im stałe żywienie, czystą wodę i spokojny start.
Co jeszcze warto wiedzieć na temat hodowli cieląt.
