Poprzedni wpis
Pierwsze godziny po wyładunku często decydują o tym, czy cielę szybko podejmie paszę i zacznie dobrze rosnąć, czy przez kilka dni będzie walczyć ze stresem, biegunką lub infekcją. Wiedza, jak wdrożyć cielęta po transporcie, pozwala ograniczyć straty i od początku utrzymać odchów pod kontrolą. Sam transport jest dla młodego zwierzęcia obciążeniem, nawet gdy przebiegł sprawnie i w dobrych warunkach.
Nie warto organizować miejsca dopiero wtedy, gdy samochód wjeżdża na podwórze. Kojec powinien być wcześniej dokładnie oczyszczony, wysuszony i wyścielony świeżą, grubą warstwą suchej słomy. Wilgotna ściółka szybko wychładza cielę, a po transporcie jego odporność jest chwilowo bardziej obciążona.
Przygotuj także czyste wiadra lub poidła z wodą. Woda musi być dostępna od razu po wyładunku, w temperaturze, którą cielę chętnie pobierze. Lodowata woda zimą nie zachęci osłabionego zwierzęcia do picia. Jeśli stosujesz preparat elektrolitowy, miej go pod ręką, ale podawaj zgodnie z zaleceniem producenta i dopasuj decyzję do stanu cieląt.
W kojcu nie powinno być przeciągu, ale równie ważna jest sprawna wentylacja. Duszne pomieszczenie, wysoka wilgotność i zapach amoniaku tworzą warunki, w których problemy oddechowe pojawiają się szybko. Dobre miejsce dla cieląt jest suche, jasne, spokojne i odseparowane od starszych sztuk.
Rozładunek przeprowadzaj spokojnie, bez krzyku, pośpiechu i poganiania. Podłoże przy rampie oraz w przejściach musi być stabilne i nieśliskie. Cielę po podróży może być zmęczone, odwodnione albo mniej pewne na nogach. Jeden poślizg to niepotrzebne ryzyko urazu i kolejny stres na starcie.
Po wpuszczeniu do kojca daj zwierzętom chwilę spokoju. Nie zbieraj od razu całej rodziny do oględzin i nie wykonuj wszystkich czynności jednocześnie. Najpierw cielę powinno odnaleźć wodę, położyć się na suchej słomie i oswoić z nowym otoczeniem. Obserwację można prowadzić z dystansu – dobrze widać wtedy, które sztuki piją, poruszają się swobodnie i interesują paszą.
W pierwszej kontroli zwróć uwagę na oczy, nos, oddech, kał, pępek u młodszych cieląt oraz sposób chodzenia. Cielę z kaszlem, wypływem z nosa, zapadniętymi bokami, nastroszoną sierścią lub wyraźnym osłabieniem warto oznaczyć i obserwować osobno. Nie zakładaj, że po nocy problem sam minie. Szybka reakcja jest zwykle tańsza i skuteczniejsza niż leczenie rozwiniętej choroby.
Nowo przywiezione sztuki najlepiej umieścić w wydzielonej grupie adaptacyjnej. Izolacja nie jest przesadą, lecz podstawą rozsądnej bioasekuracji. Nawet zdrowo wyglądające cielę może przechodzić okres adaptacji i mieć kontakt z drobnoustrojami innymi niż te obecne w gospodarstwie.
Czas oddzielenia zależy od organizacji gospodarstwa, wieku zwierząt, ich pochodzenia oraz sytuacji zdrowotnej stada. W praktyce warto utrzymać nowe cielęta osobno przynajmniej do czasu, aż spokojnie pobierają płyny i paszę, mają prawidłowy kał oraz nie wykazują objawów oddechowych. Obsługę grupy adaptacyjnej wykonuj po pracy przy zdrowych, starszych zwierzętach, a sprzętu do pojenia nie przenoś między kojcami bez mycia i dezynfekcji.
Po transporcie cielę najczęściej potrzebuje przede wszystkim nawodnienia i regularności. Dostęp do świeżej wody powinien być stały, również wtedy, gdy zwierzę jest odpajane preparatem mlekozastępczym. Woda wspiera rozwój żwacza i zachęca do pobierania paszy stałej, dlatego nie należy jej traktować jako dodatku.
Program odpajania utrzymuj możliwie blisko rutyny, do której cielę było przyzwyczajone przed sprzedażą. Nagła zmiana rodzaju preparatu, stężenia, temperatury pójła lub pory karmienia może skończyć się biegunką. Jeżeli znasz wcześniejszy system żywienia, wykorzystaj tę informację przy układaniu pierwszych dni. Przy zakupie cieląt warto zawsze zapytać sprzedawcę o stosowane mleko, dawki, paszę starterową i dotychczasowy rytm karmienia.
Pójło powinno być przygotowane starannie – w odpowiedniej temperaturze, dokładnie wymieszane i podane w czystym sprzęcie. Nie zwiększaj dawki tylko dlatego, że cielę po podróży wygląda na głodne. Lepiej zapewnić regularne pobranie właściwej porcji niż przeciążyć układ pokarmowy jednorazowym karmieniem.
Pasza starterowa musi być świeża, sucha i łatwo dostępna. Na początku cielę może pobierać jej niewiele, lecz codzienna mała porcja działa lepiej niż duża ilość pozostawiona na kilka dni. Zawilgocony lub zakurzony starter traci smakowitość i nie powinien zalegać w korytku.
Najwięcej problemów po zakupie ujawnia się zwykle w pierwszych dniach. Dlatego przez tydzień warto oglądać cielęta rano i wieczorem według tego samego schematu. Sprawdź, czy każde pije, pobiera paszę, przeżuwa stosownie do wieku, ma normalny kał i nie odstaje od grupy. Patrz też na uszy, oddech i postawę – opuszczone uszy oraz niechęć do wstawania bywają pierwszym sygnałem pogorszenia kondycji.
Dobrą praktyką jest zapisywanie obserwacji przy numerze kolczyka. W większej grupie pamięć szybko zawodzi, a prosty zapis ułatwia ocenę, czy dany problem trwa kilka godzin, czy narasta od dwóch dni. Zapisz datę przyjazdu, apetyt, ewentualne objawy, temperaturę po konsultacji z lekarzem weterynarii oraz podjęte działania.
Szczególną uwagę zwróć na biegunkę. Luźniejszy kał po zmianie środowiska nie zawsze oznacza ciężką chorobę, ale wodnisty kał, osłabienie, brak odruchu ssania czy zapadnięte gałki oczne wymagają szybkiej oceny. Podobnie jest z kaszlem i przyspieszonym oddechem. Czekanie, aż cała grupa zacznie kaszleć, to najdroższy wariant postępowania.
Kontakt z lekarzem jest potrzebny, gdy cielę nie pije, wyraźnie słabnie, ma wysoką lub zbyt niską temperaturę, ciężką biegunkę, duszność, silny kaszel albo nie może swobodnie się poruszać. Warto działać także wtedy, gdy podobne objawy pojawiają się u więcej niż jednej sztuki. Samodzielne, przypadkowe leczenie antybiotykiem może zamazać obraz problemu i nie rozwiązać jego przyczyny.
Lekarz weterynarii pomoże ustalić plan postępowania odpowiedni dla wieku, masy i objawów cielęcia. W gospodarstwach kupujących zwierzęta regularnie dobrze jest mieć wcześniej uzgodniony schemat kontroli zdrowia, odrobaczania i szczepień. Taki plan powinien uwzględniać warunki konkretnego gospodarstwa, a nie być kopiowany bez zmian z innego stada.
Po okresie wdrożenia łącz cielęta z grupą stopniowo. Najbezpieczniej zestawiać sztuki zbliżone wiekiem, masą oraz sposobem żywienia. Duże różnice w wielkości powodują rywalizację przy paszy i wodzie, a słabsze cielęta szybciej zostają w tyle.
Zadbaj o wystarczającą liczbę miejsc przy poidle i korycie. Jeśli kilka cieląt musi walczyć o dostęp, problem nie zawsze będzie widoczny podczas krótkiego obchodu. Jedna dominująca sztuka może pobierać paszę prawidłowo, podczas gdy inna będzie chudnąć mimo pełnego koryta.
W okresie adaptacji unikaj dodatkowych zmian, jeśli nie są konieczne. Przegrupowanie, zmiana budynku, nowe pasze i zabiegi wykonywane jednego dnia kumulują stres. Czasem lepiej rozłożyć działania na kilka dni, szczególnie przy młodszych lub słabszych cielętach.
Pewny start zaczyna się jeszcze przed dostawą: przygotowany kojec, czysta woda, ustalony sposób żywienia i czas na spokojną obserwację. Gdy zamawiasz cielęta, ustal z dostawcą informacje potrzebne do dalszego odchowu. W Euro Cielęta stawiamy na zdrowe zwierzęta i praktyczne przekazanie informacji, bo po wyładunku najważniejsze jest jedno – aby cielę szybko poczuło się w gospodarstwie jak u siebie.
Co jeszcze warto wiedzieć na temat hodowli cieląt.
